Ryczałt składka zdrowotna pozostaje jednym z najbardziej problematycznych i jednocześnie kluczowych obciążeń dla przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. Choć od reformy Polskiego Ładu minęło już kilka lat, zasady jej naliczania wciąż budzą wątpliwości – zwłaszcza w kontekście realnych kosztów prowadzenia działalności gospodarczej.
W 2025 i 2026 roku przedsiębiorcy muszą mierzyć się nie tylko z rosnącymi progami przychodów i zmieniającą się wysokością przeciętnego wynagrodzenia, ale również z brakiem możliwości odliczenia składki zdrowotnej od podatku. W praktyce oznacza to znacznie wyższe efektywne obciążenie fiskalne niż przed reformą.
W artykule wyjaśniamy:
- jak działa ryczałtowa składka zdrowotna w aktualnym stanie prawnym,
- ile faktycznie płacą przedsiębiorcy w 2025 i 2026 roku,
- kto traci, a kto zyskuje na ryczałcie,
- jakie są realne koszty składki zdrowotnej w zależności od przychodów,
- na co zwrócić uwagę przy planowaniu formy opodatkowania.
Czytaj więcej, jeśli prowadzisz działalność gospodarczą lub planujesz zmianę formy opodatkowania i chcesz podejmować decyzje w oparciu o twarde dane, a nie uproszczenia.
Spis treści
- Czym jest ryczałtowa składka zdrowotna
- Aktualne zasady naliczania składki zdrowotnej na ryczałcie
- Stawki ryczałtowej składki zdrowotnej w 2025 i 2026 roku
- Realne koszty składki zdrowotnej dla przedsiębiorców
- Ryczałt a inne formy opodatkowania – porównanie
- Najczęstsze błędy i ryzyka dla przedsiębiorców
- Czy ryczałt nadal się opłaca
Czym jest ryczałtowa składka zdrowotna
Ryczałt składka zdrowotna to obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne opłacane przez przedsiębiorców rozliczających się ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych. W przeciwieństwie do zasad obowiązujących przed 2022 rokiem, wysokość składki nie jest już stała i nie zależy od minimalnego wynagrodzenia, lecz od poziomu osiąganych przychodów.
Kluczową zmianą, która wciąż ma największy wpływ na koszty prowadzenia działalności, jest całkowity brak możliwości odliczenia składki zdrowotnej od podatku dochodowego. Oznacza to, że składka zdrowotna stała się faktycznym, nieodwracalnym kosztem.
Aktualne zasady naliczania składki zdrowotnej na ryczałcie
Zasady naliczania składki zdrowotnej na ryczałcie opierają się na trzech progach przychodowych. Przychód liczony jest narastająco w skali roku, bez pomniejszania o koszty uzyskania przychodu, co jest szczególnie istotne dla branż o wysokich kosztach operacyjnych.
Podstawą wymiaru składki jest określony procent przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, ogłaszanego przez GUS. Wysokość składki zmienia się automatycznie wraz ze wzrostem tego wskaźnika, niezależnie od realnej sytuacji finansowej przedsiębiorcy.
Stawki ryczałtowej składki zdrowotnej
W 2025 i 2026 roku obowiązują trzy poziomy składki zdrowotnej dla ryczałtowców:
- I próg – przychody do 60 000 zł rocznie
- II próg – przychody od 60 000 zł do 300 000 zł
- III próg – przychody powyżej 300 000 zł
Każdy próg oznacza znaczący skok miesięcznego obciążenia, co w praktyce powoduje, że nawet niewielkie przekroczenie limitu przychodów może skutkować wyraźnym wzrostem kosztów w skali całego roku.
Realne koszty składki zdrowotnej
Realny koszt ryczałtowej składki zdrowotnej jest znacznie wyższy, niż sugerują same kwoty miesięczne. Brak odliczenia sprawia, że składka obniża dochód netto przedsiębiorcy wprost, wpływając na płynność finansową oraz zdolność inwestycyjną firmy.
Dla wielu jednoosobowych działalności gospodarczych składka zdrowotna stała się drugim – po podatku – największym obciążeniem publicznoprawnym. Co istotne, składka nie jest powiązana z faktycznym dochodem, lecz wyłącznie z przychodem, co penalizuje przedsiębiorców działających na niskich marżach.
Ryczałt a inne formy opodatkowania
Porównując ryczałt z podatkiem liniowym lub skalą podatkową, należy brać pod uwagę nie tylko stawkę podatku, ale łączny klin fiskalny, obejmujący składki ZUS i składkę zdrowotną.
W wielu przypadkach ryczałt, który na pierwszy rzut oka wydaje się atrakcyjny dzięki niskiej stawce podatku, okazuje się mniej opłacalny po uwzględnieniu pełnych kosztów składki zdrowotnej. Dotyczy to szczególnie branż usługowych o stabilnych, ale niezbyt wysokich marżach.
Najczęstsze błędy i ryzyka
Do najczęściej popełnianych błędów przez przedsiębiorców należą:
- wybór ryczałtu bez analizy progów przychodowych,
- nieuwzględnianie wzrostu składki przy planowanym rozwoju firmy,
- brak symulacji rocznych kosztów,
- mylne przekonanie o „niskim ZUS-ie” na ryczałcie.
Każdy z tych błędów może skutkować znaczącym obniżeniem rentowności działalności.
Czy ryczałt nadal się opłaca
Ryczałt składka zdrowotna nie przekreśla sensu tej formy opodatkowania, ale wymaga znacznie bardziej świadomego podejścia niż przed 2022 rokiem. Ryczałt może być korzystny głównie dla przedsiębiorców o wysokiej marży, niskich kosztach i stabilnych przychodach mieszczących się w określonych progach.
W pozostałych przypadkach konieczna jest indywidualna analiza finansowa, uwzględniająca nie tylko podatek, ale pełne obciążenia publiczne.